cuồng sĩ
Định nghĩa
- Danh từ:
- Người có tư tưởng, hành động quá khích, cuồng nhiệt đến mức mất kiểm soát: "cuồng sĩ" chỉ một người, thường là trí thức hoặc học giả, có những biểu hiện thái quá, điên rồ trong suy nghĩ hoặc hành động, vượt quá giới hạn bình thường. Từ này mang sắc thái cổ, ít dùng trong tiếng Việt hiện đại.
- Người say mê một điều gì đó đến mức mất tỉnh táo: "cuồng sĩ" cũng có thể ám chỉ người có niềm đam mê mãnh liệt, không kiểm soát được, dẫn đến hành vi lệch lạc.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Trong lịch sử, có những cuồng sĩ vì quá say mê lý tưởng mà hành động thiếu suy nghĩ. (Trong quá khứ, có những trí thức cuồng nhiệt vì lý tưởng đến mức mất kiểm soát.)
- Hắn ta là một cuồng sĩ, luôn hoang tưởng về quyền lực. (Hắn ta là người có tư tưởng quá khích, luôn mơ mộng hão huyền về quyền lực.)
Các cách sử dụng nâng cao
"cuồng sĩ đời Đường": chỉ những trí thức nổi loạn, phá cách trong thời nhà Đường, Trung Quốc.
- Các cuồng sĩ đời Đường thường bị xem là kẻ lập dị, nhưng lại có ảnh hưởng văn hóa lớn. (Những người trí thức cuồng nhiệt thời Đường bị coi là quái gở, nhưng để lại dấu ấn văn hóa sâu sắc.)
"cuồng sĩ nhiệt huyết": người trẻ tuổi có lý tưởng cao đẹp nhưng hành động thiếu chín chắn.
- Anh ấy là một cuồng sĩ nhiệt huyết, sẵn sàng hy sinh tất cả cho lý tưởng. (Anh ấy là người trẻ đầy nhiệt huyết nhưng cuồng nhiệt thái quá, dám đánh đổi mọi thứ vì lý tưởng.)
Biến thể và từ gần giống
Cuồng (tính từ): điên cuồng, mất kiểm soát.
- Cơn cuồng nộ của anh ta làm mọi người sợ hãi. (Sự giận dữ mất kiểm soát của anh ta khiến người khác hoảng sợ.)
Sĩ (danh từ): người có học thức, trí thức (thường dùng trong văn phong cổ).
- Sĩ phu Bắc Hà nổi tiếng với lòng yêu nước. (Tầng lớp trí thức Bắc Hà được biết đến với lòng yêu nước.)
Cuồng nhân (danh từ): người điên rồ, mất trí — gần nghĩa với "cuồng sĩ" nhưng mang sắc thái tiêu cực hơn, thường chỉ người bệnh lý.
- Hắn hành động như một cuồng nhân, không ai khuyên can được. (Hắn ta cư xử như kẻ điên, không ai can ngăn nổi.)
Từ đồng nghĩa
- Kẻ cuồng tín: người có niềm tin mù quáng, thái quá vào một tôn giáo hoặc lý tưởng.
- Người lập dị: người có hành vi, suy nghĩ khác thường so với xã hội.
- Trí thức cuồng nhiệt: người có học thức nhưng hành động thiếu lý trí, bốc đồng.
Thành ngữ liên quan
- Cuồng sĩ vô tri: người trí thức nhưng hành động ngu muội, thiếu hiểu biết thực tế.
- Hắn là một cuồng sĩ vô tri, chỉ biết lý thuyết suông. (Hắn ta là kẻ trí thức cuồng nhiệt nhưng thiếu hiểu biết thực tế, chỉ giỏi nói suông.)